این هفته منتظر ۲ عرضه اولیه مهم باشید

بازار سرمایه در هفته‌های پایانی سال ۱۴۰۴ وارد فازی شده که تصمیم‌گیری‌های سریع، اما حساب‌شده، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. هم‌زمانی عرضه‌های اولیه با شلوغی کدال و افزایش سرمایه‌ها باعث شده موضوع «نقدینگی واقعی» بیش از خودِ خبر عرضه اهمیت داشته باشد. در چنین فضایی، دانستن عدد و سناریو از هر توصیه کلی ارزشمندتر است.

در این مطلب، بدون حاشیه‌پردازی خبری، مستقیماً سراغ اعداد، دامنه قیمت و سناریوهای مشارکت می‌رویم تا اگر قصد شرکت داری، بدانی دقیقاً با چه سطحی از نقدینگی طرف هستی.

اگر بخواهیم خیلی شفاف و کاربردی جمع‌بندی کنیم، عرضه اولیه این هفته بیشتر از آنکه «فرصت هیجانی» باشد، یک تصمیم مدیریتیِ نقدینگی است. مخصوصاً برای سرمایه‌گذارانی که هم‌زمان درگیر افزایش سرمایه‌ها یا عرضه‌های قبلی بوده‌اند، انتخاب آگاهانه اهمیت بیشتری دارد.

در نگاه سریع، این سه نکته تعیین‌کننده است:

• دامنه قیمت ثپهران در سطحی قرار دارد که مشارکت گسترده را محتمل می‌کند
• تخصیص نهایی به‌شدت به تعداد شرکت‌کنندگان وابسته است (موضوع ریسک تخصیص کم در عرضه اولیه)
• اگر حداقل موجودی حساب دقیق محاسبه نشود، احتمال جاماندن از ثبت سفارش وجود دارد (ارجاع به حداقل موجودی و قدرت خرید در کارگزاری)

این خلاصه برای تصمیم فوری است؛ اما اگر دنبال عدد دقیق و سناریوی واقعی هستی، بخش بعدی را حتماً با دقت بخوان.

عرضه اولیه «ثپهران» (توسعه ساختمان سپهر تهران)

عرضه اولیه ثپهران از آن دسته عرضه‌هایی است که روی کاغذ ساده به‌نظر می‌رسد، اما در عمل رفتار نقدینگی بازار می‌تواند نتیجه را کاملاً تغییر دهد. ماهیت شرکت، قیمت‌گذاری و بازه مشارکت، آن را به گزینه‌ای تبدیل کرده که هم سرمایه‌گذار محافظه‌کار و هم نوسان‌گیر کوتاه‌مدت به آن نگاه می‌کنند.

نکته مهم اینجاست که بعد از تخصیص، رفتار سهم می‌تواند کاملاً احساسی شود؛ بنابراین داشتن تصویر ذهنی از «بعد از عرضه» به اندازه خودِ روز عرضه اهمیت دارد. دقیقاً همان جایی که داشتن چک‌لیست رفتاری «قبل و بعد از بازگشایی سهم» جلوی تصمیمات عجولانه را می‌گیرد.

دامنه قیمت و سقف سفارش

در عرضه اولیه ثپهران، دامنه قیمت به‌گونه‌ای تعیین شده که مشارکت حداکثری سرمایه‌گذاران حقیقی را هدف گرفته است. این موضوع از یک‌سو احتمال تخصیص پایین را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر باعث می‌شود مدیریت سفارش اهمیت بیشتری پیدا کند.

مشخصات اصلی عرضه به‌صورت خلاصه در جدول زیر آمده است:

این اعداد به‌تنهایی تصمیم‌ساز نیستند؛ آنچه واقعاً مهم است، سناریوی مشارکت و عدد نقدینگی‌ای است که در عمل درگیر می‌شود.

سناریوهای مشارکت و نقدینگی موردنیاز

برای اینکه تصویر واقعی‌تری داشته باشیم، بهتر است عرضه اولیه ثپهران را در چند سناریوی مشارکت بررسی کنیم. تجربه عرضه‌های اخیر نشان داده فاصله بین ۱ تا ۱.۵ میلیون مشارکت‌کننده می‌تواند تخصیص را به‌شدت تغییر دهد.

جدول زیر، برآورد تقریبی نقدینگی موردنیاز هر کد حقیقی را نشان می‌دهد (با فرض ثبت سفارش در سقف قیمت):

تحلیل این جدول یک پیام واضح دارد:

اگرچه عدد نهایی نقدینگی خیلی بزرگ نیست، اما بازده ذهنی سرمایه‌گذار به‌شدت به انتظار او از تخصیص وابسته است. هرچه مشارکت بالاتر برود، احتمال نارضایتی بعد از تخصیص هم بیشتر می‌شود؛ موضوعی که بارها در عرضه‌های قبلی دیده‌ایم.

عرضه اولیه «نیروترانسفو» (روش ترکیبی دو مرحله‌ای)

عرضه اولیه نیروترانسفو از آن دسته عرضه‌هایی است که اگر سازوکارش را از قبل نفهمی، وسط فرآیند دچار سردرگمی می‌شوی. تفاوت اصلی این عرضه با عرضه‌های عادی، دو مرحله‌ای بودن آن است؛ موضوعی که هم روی قیمت‌گذاری اثر می‌گذارد و هم روی رفتار نقدینگی حقیقی‌ها.

در عمل، نیروترانسفو بیشتر مناسب سرمایه‌گذارانی است که یا تجربه عرضه‌های ترکیبی قبلی را دارند، یا حاضرند برای فهم دقیق‌تر فرآیند، کمی وقت بگذارند. چون اشتباه در یکی از مراحل، عملاً می‌تواند کل مشارکت را بی‌اثر کند.

مرحله اول (حراج صندوق‌ها)

مرحله اول عرضه نیروترانسفو مختص صندوق‌های سرمایه‌گذاری است و در قالب حراج انجام می‌شود. این مرحله نقش تعیین‌کننده‌ای در کشف قیمت دارد و جهت‌گیری بازار را قبل از ورود حقیقی‌ها مشخص می‌کند. به زبان ساده، صندوق‌ها فضا را «گرم یا سرد» می‌کنند.

نکته مهم اینجاست که قیمت به‌دست‌آمده در این مرحله، فقط یک عدد نیست؛ بلکه سیگنال روانی برای مرحله دوم است. اگر صندوق‌ها با قدرت وارد شوند، انتظارات حقیقی‌ها بالا می‌رود و بالعکس. به همین دلیل، رصد این مرحله برای درک ریسک تخصیص کم در عرضه اولیه کاملاً حیاتی است.

مرحله دوم (قیمت ثابت برای حقیقی/حقوقی) + سناریوی نقدینگی

در مرحله دوم، عرضه با قیمت ثابت ۷٬۰۱۳ ریال انجام می‌شود و حقیقی‌ها و حقوقی‌ها امکان خرید دارند. سقف خرید برای هر کد حقیقی و حقوقی ۴۸۰ سهم تعیین شده که در نگاه اول عدد بزرگی نیست، اما رفتار جمعی بازار می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.

برای اینکه تصویر شفاف‌تری داشته باشیم، سناریوهای مشارکت را در جدول زیر می‌بینی:

تحلیل این جدول یک پیام روشن دارد:

برخلاف ثپهران، اینجا عدد نقدینگی جدی‌تر است و بدون محاسبه قبلی، احتمال خطا بالاست. دقیقاً به همین دلیل است که دانستن حداقل موجودی و قدرت خرید در کارگزاری قبل از روز عرضه، تبدیل به یک الزام عملیاتی می‌شود، نه توصیه تئوریک.

چک‌لیست عملیاتی قبل از عرضه (بدون توصیه خرید)

قبل از هر عرضه اولیه—به‌خصوص عرضه‌های ترکیبی—داشتن یک چک‌لیست ساده اما واقعی، جلوی تصمیمات لحظه‌ای را می‌گیرد. این چک‌لیست قرار نیست بگوید «بخر یا نخر»، بلکه کمک می‌کند بدانی چطور وارد شوی.

به‌صورت خلاصه، این چهار سؤال را قبل از روز عرضه از خودت بپرس:

• آیا نقدینگی لازم بدون فروش هیجانی سهم‌های دیگر فراهم است؟
• اگر تخصیص کمتر از انتظار بود، برنامه‌ات چیست؟
• آیا بعد از بازگشایی، سناریوی رفتاری مشخص داری؟
• این عرضه چه نسبتی با سایر فرصت‌های هفته دارد؟

اگر پاسخ این سؤالات روشن نباشد، حتی بهترین عرضه هم می‌تواند تجربه بدی بسازد. اینجاست که داشتن چک‌لیست رفتاری «قبل و بعد از بازگشایی سهم» عملاً نقش ترمز احساسی را بازی می‌کند.

این هفته در کدال: دیده‌بان افزایش سرمایه (۲۵ بهمن تا ۲ اسفند)

هم‌زمان با عرضه‌های اولیه، کدال در این هفته به‌شدت فعال است و اطلاعیه‌های افزایش سرمایه با درصدهای چشمگیر منتشر شده‌اند. نادیده گرفتن این بخش، یعنی دیدن فقط نیمی از تصویر بازار. چون بخشی از نقدینگی که می‌توانست وارد عرضه‌ها شود، دقیقاً همین‌جا درگیر می‌شود.

داده‌های رسمی «دیده‌بان کدال» نشان می‌دهد تمرکز اصلی بازار روی افزایش سرمایه از تجدید ارزیابی دارایی و سپس سود انباشته است؛ هرکدام با پیامد رفتاری متفاوت برای سهامداران.

بزرگ‌ترین درصدها و محل افزایش سرمایه

(تجدید ارزیابی / سود انباشته / آورده نقدی)

در جدول زیر، نمادهای شاخص این هفته را از نظر درصد و محل افزایش سرمایه می‌بینی؛ اعدادی که بیشترین توجه بازار را جلب کرده‌اند:

تحلیل مهم این جدول این است که افزایش سرمایه‌های بزرگ لزوماً به معنی ورود پول جدید به شرکت نیستند. به‌ویژه در تجدید ارزیابی، اثر اصلی کوتاه‌مدت و روانی است. بنابراین برای سرمایه‌گذاری آگاهانه، باید این اخبار را در کنار عرضه‌های اولیه و وضعیت نقدینگی کل بازار دید، نه جدا از آن‌ها.

سوالات پرتکرار (FAQ)

آیا شرکت در هر دو عرضه اولیه این هفته منطقی است؟

به شرطی که نقدینگی تفکیک‌شده داشته باشی. ثپهران کم‌ریسک‌تر از نظر مبلغ، و نیروترانسفو سنگین‌تر از نظر تعهد نقدینگی است.

کدام عرضه احتمال تخصیص بیشتری دارد؟

ثپهران به‌دلیل دامنه قیمت و مشارکت بالا معمولاً تخصیص کمتری می‌دهد؛ نیروترانسفو وابسته به تعداد شرکت‌کنندگان مرحله دوم است.

آیا افزایش سرمایه‌های کدال روی عرضه‌ها اثر می‌گذارند؟

بله. دقیقاً از مسیر رقابت برای نقدینگی. به‌خصوص افزایش سرمایه‌های آورده نقدی.

بعد از تخصیص چه چیزی مهم‌تر از قیمت است؟

برنامه رفتاری. بدون سناریو، حتی تخصیص خوب هم می‌تواند به تصمیم بد منجر شود.